Contact met ouderen

Misisa maakt zingend contact met mensen met dementie

Reacties van bewoners:

"Ik zong altijd vroeger en mijn vader speelde accordeon"
"Mijn moeder zong altijd zo mooi tijdens de afwas"
“Dit was het lievelingslied van mijn vader”
“Door samen te zingen, voel je zo die verbinding met elkaar,
daar word ik helemaal rillerig van”
“Ja, ik kan nog wel wat !”
 “Het samen zingen doet me meer dan de preek”
“Als je zingt, kun je de woorden beter onthouden”
“Heel erg bedankt voor deze mooie dag”
“Bedankt, het was heel netjes, echt mooi”

Een prachtige dialoog van twee dames boven de 85 jaar: “Die oma tegenover mij, zingt zo mooi, dat ontroert me helemaal”, waarop de andere bewoonster zegt: “dank u, dat is lief van u”.


OVER ZINGEND CONTACT MAKEN

Veel mensen delen de ervaring dat het moeilijk is om contact te maken met mensen met dementie. De vertrouwde manier van contact maken sluit niet meer aan als ouderen moeite krijgen met het verwoorden van hun gedachten.
Vaak is het nog wel mogelijk om contact te leggen door te zingen. Door dementie worden de cognitieve functies steeds minder, maar het gebied in de hersenen waar de emoties zich bevinden, blijft het langst in tact. Dit verklaart waarom ouderen soms nog wel liederen kunnen zingen, maar geen zinnen meer kunnen formuleren.
Ik heb met een bewoner gezongen die niet goed meer kon praten. Ineens bleek dat hij nog wel kon zingen! Vol overgave zong hij het lied "Daar bij die molen" voor een medebewoner die in bed lag. Heel bijzonder om mee te maken hoe mensen ineens in hun kracht kunnen komen!

De generatie ouderen waar ik mee werk, zijn vaak opgegroeid in de jaren vanaf 1920 en hebben heel veel gezongen in hun jonge jaren. Zingen was veel meer dan nu, echt een onderdeel van het bestaan. Er werd thuis gezongen, op school, in de kerk en in de verenigingen. De ouderen die ik wekelijks ontmoet vertellen mij vaak dat vader of moeder zo mooi kon zingen tijdens de afwas. De liederen die zo sterk verbonden zijn met de jeugd, worden geassocieerd met vreugde en geborgenheid. Regelmatig zie ik tijdens het zingen van een lied, ouderen ineens weer opkijken, opleven en weer genieten.

Ook ouderen in de belevingsfase van het ‘verborgen ik’ en ‘verzonken ik’, reageren vaak nog op het zingen van bekende liedjes van vroeger. Ze laten vaak in kleine gebaren zien dat ze de liederen herkennen. Ik zie het aan het knipperen met de ogen, een vinger die ritmisch op een neer beweegt of ik hoor ze –meestal heel onverwacht- op dezelfde toonhoogte mee neuriën.
Het is de kunst om goed te observeren en aan te sluiten. Daarnaast is het belangrijk om die liederen te kiezen die aansluiten bij de belevingswereld van de oudere.

Het repertoire bestaat uit oude wijsjes, religieuze liederen van verschillende kerkelijke gezindten. Het aanbod van liederen wordt zo mogelijk afgestemd op de taal die cliënt als kind sprak, bijvoorbeeld het Fries, het Surinaams, Indisch of nog anders.

Het contact vindt bij voorkeur op regelmatige basis plaats. Door de herhaling wordt het gevoel van veiligheid vergroot én het blijkt dat mensen met dementie de teksten van liedjes beter onthouden als ze regelmatig gezongen worden.
Observaties worden gedeeld met familie en begeleiders van de instelling.

EEN PERSOONLIJK VERHAAL OVER HET ONTSTAAN VAN MISISA

Ik ben begonnen met het ontwikkelen van de activiteiten van Misisa nadat mijn eigen vader ging dementeren en in een verpleeghuis opgenomen moest worden. Ik heb gezien hoe geïsoleerd mensen kunnen raken in deze fase van hun leven.
In de laatste momenten van mijn vaders leven, zag ik een traan opkomen toen zijn kleinkinderen een liedje voor hem zongen. Dit was voor mij het bewijs dat je door te zingen nog contact kunt maken, ook al lijkt iemand al heel ver bij je vandaan.

Bovenstaande ervaringen hebben ertoe geleid dat ik ben gaan zingen met mensen met dementie in de Meridiaan, onderdeel van de Liemerije, deskundige zorg voor ouderen. Wekelijks zie ik wat zingen met ouderen doet en dat inspireert mij enorm om hiermee verder te gaan.

EFFECTEN


Door het zingen ontstaat er een sfeer van verbondenheid op de afdeling.
Ouderen voelen zich opgewekt en ontspannen tijdens het zingen. Vaak zie ik dat onrustige of angstige bewoners zich veiliger en rustiger gaan voelen.

Je ziet ouderen genieten, er verschijnt een twinkeling in de ogen of glimlach op het gezicht.
Het gevoel van eigenwaarde krijgt een oppepper
Er wordt gelachen en herinneringen worden weer beleefd en gedeeld.
Ouderen worden geraakt door het zingen en uiten hun emoties en dat heeft een positieve invloed op stemming en gedrag.
Het zingen stimuleert het taalgebied en het stimuleert een diepere ademhaling en dat leidt tot betere doorbloeding van het lichaam.
 

TWEE HELE BOEIENDE EN ONTROERENDE FILMPJES van Prof. Dr. Erik Scherder 

http://www.youtube.com/watch?v=9Kq3rwjMxTE

Wat gebeurt er in je hersenen als je muziek luistert

http://www.youtube.com/watch?v=GBp3OFC-AIE

Hoe brengt muziek het verleden dichterbij